Karton wordt gemaakt van papiervezels. Die komen uit hout of uit gerecycled papier, worden met water tot een pulp gemengd en op een papiermachine tot vlakke banen gedroogd. Voor golfkarton worden twee of meer van die banen met een gegolfde laag ertussen aan elkaar gelijmd. Dat geeft een licht, stijf en goed te recyclen materiaal.
Stap 1: de grondstof
De basis is vezel. Een groot deel van de vezels in karton komt uit oud papier en karton dat is ingezameld. Daarnaast wordt hout gebruikt, vaak als houtsnippers of als bijproduct van de houtindustrie. De verhouding tussen nieuwe en gerecyclede vezels verschilt per soort karton en per fabrikant.
Papiervezels kunnen meerdere keren opnieuw worden gebruikt, maar worden bij elke ronde iets korter. Daarom wordt er altijd een deel nieuwe vezel bijgemengd.
Stap 2: pulp maken
Het gerecyclede papier wordt in grote tanks met water tot een brij geroerd. Daarna wordt de pulp gezeefd en gereinigd, zodat nietjes, plastic, zand en lijmresten worden verwijderd. Bij nieuwe vezels uit hout worden de vezels uit het hout losgemaakt door mechanische of chemische bewerking. Het resultaat is een pulp die grotendeels uit water bestaat.
Stap 3: de papierbaan
De pulp gaat op een papiermachine. Die is vaak tientallen meters lang. De pulp wordt als dun laagje op een zeef gespoten. Het water loopt weg, de vezels blijven achter en vormen een nat vel. Daarna wordt het vel geperst en over verwarmde cilinders geleid om het te drogen. Zo ontstaat een lange baan papier, die op een grote rol wordt gewikkeld.
Stap 4: de golf
Golfkarton bestaat uit lagen papier. De binnenste laag, de golflaag, wordt tussen gekartelde walsen met stoom en druk in een golfpatroon gevormd. Op de toppen van de golven komt lijm, meestal een zetmeellijm. Daaroverheen komt een vlakke papierbaan, de liner. Zo ontstaat enkelgolf: één golf met aan een of twee kanten een vlakke laag. Voor dubbelgolf worden twee golven met een tussenlaag gecombineerd.
| Soort | Opbouw | Gebruik |
|---|---|---|
| Vlak karton | Eén of meer samengeperste vezellagen | Etuis, omslagen, tussenlegvellen |
| Enkelgolf | Eén golf tussen twee liners | Verzenddozen, lichte producten |
| Dubbelgolf | Twee golven met middenlaag | Zwaardere producten, verhuisdozen |
Hoe golfkarton precies is opgebouwd en wat de verschillen zijn, lees je in het artikel golfkarton: wat is het en hoe is het opgebouwd.
Stap 5: snijden en vormen
Het gegolfde vel wordt in platen gesneden of op rol gewikkeld. Voor dozen wordt de plaat in een vorm gestanst of gesneden, gevouwen en gelijmd of geniet. Een standaarddoos wordt bij de producent in grote aantallen gemaakt. Voor een afwijkend formaat wordt de plaat aangepast, bijvoorbeeld met een snijplotter of een mes. Meer over karton als materiaal vind je in de collectie karton en in golfkarton.
Kraftliner en testliner
De vlakke buitenlagen van golfkarton heten liners. Je hoort vaak twee namen. Kraftliner wordt voornamelijk van nieuwe vezels gemaakt en is sterker en vaak bruin of wit van kleur. Testliner wordt gemaakt van gerecycled papier en is meestal grijsbruin. Voor een gewone verzenddoos is testliner meestal prima. Voor zware of vochtige toepassingen kan kraftliner een betere keuze zijn. Welke het wordt, hangt af van de doos en de fabrikant.
Wat bepaalt de kwaliteit van een doos
- De soort papier van de liners en de golf.
- De hoogte van de golf: een hogere golf geeft meer demping, een lagere meer stijfheid in de plaat.
- De lijm tussen de lagen.
- De vochtigheid van het materiaal tijdens opslag en gebruik.
- De manier waarop de doos is gevouwen en gesloten.
Een goede doos begint dus bij het papier, maar eindigt bij hoe je hem sluit. Een sterke doos met te weinig tape is net zo zwak als een zwakke doos.
Waarom golfkarton zo sterk is
De golf werkt als een rij kleine bogen. Druk op de plaat wordt verdeeld over de golven, waardoor het materiaal stevig is voor zijn gewicht. Het zit vol lucht, wat het ook isolerend en licht maakt. Daarom wordt het zo veel gebruikt voor verzendverpakkingen. De sterkte hangt wel af van de kwaliteit van het papier, de golfhoogte en de lijm, en van vocht. Een doos die nat wordt, verliest veel sterkte.
Recycling
Karton wordt veel gerecycled. Na gebruik gaat het met oud papier terug naar de papierfabriek, waar het weer tot pulp wordt gemaakt. Zo sluit de kring. Een doos die vervuild is met vet, voedsel of veel plakband, is lastiger te recyclen. Haal grote stukken tape eraf als je dat kunt.
Wil je een doos hergebruiken? Dat is vaak de beste optie voor het milieu, zolang de doos nog stevig is, droog en schoon. Pas daarna gaat hij met het oud papier mee. Een doos die al meerdere keren is gebruikt, heeft vaak minder stapelsterkte, dus gebruik hem dan voor lichtere spullen.
Karton op maat
Heb je geen standaarddoos nodig maar een formaat dat exact bij je product past, dan kun je dat laten maken. Op de homepage staat een calculator waarmee je de prijs van een doos op maat direct online berekent. Wil je liever eerst een voorstel, dan vraag je een offerte aan via de offertepagina. Meer over het assortiment vind je bij kartonnen dozen op maat, en de standaardmaten staan onder kartonnen dozen.
Veelgestelde vragen
Waar wordt karton van gemaakt?
Van papiervezels uit hout of gerecycled papier, gemengd met water en gedroogd tot platen of banen.
Is karton hetzelfde als golfkarton?
Nee. Karton is een algemene term voor dik papier. Golfkarton is een specifieke opbouw met een gegolfde laag tussen vlakke lagen.
Waarom heeft golfkarton golven?
De golven geven stevigheid en demping met weinig materiaal. Ze verdelen druk en maken de plaat stijf en licht.
Kan karton helemaal worden gerecycled?
Schoon karton wel. Vervuiling met vet, voedsel of veel tape maakt het lastiger. Haal die onderdelen eraf waar mogelijk.
